“ชื่อของวัดต่างๆ ถูกตั้งไปตามลักษณะเด่น ภายหลังจากการค้นพบ” วิรงณ์รอง เกตุทิม นักวิชาการวัฒนธรรม ประจำอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชรอธิบายให้เราฟัง นอกจากงานด้านวิชาการในศูนย์บริการข้อมูลนักท่องเที่ยวแล้ว เธอยินดีทำหน้าที่เป็นมัคคุเทศน์ ต้อนรับผู้มาเยือนด้วยความเต็มใจในฐานะเป็นคนกำแพงเพชรโดยกำเนิด
“อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร” เป็นหนึ่งในมรดกโลกที่ขึ้นทะเบียนโดยองค์การยูเนสโก มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 พร้อมกับอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย และศรีสัชนาลัย แต่คงเพราะเมืองเล็กๆที่เงียบสงบแห่งนี้ ไม่มีสถานะเป็นราชธานีเก่า จึงทำให้หลายคนลืมเลือน หรืออาจไม่รู้ว่าเป็นหนึ่งในมรดกทางวัฒนธรรมระดับโลก
“ความจริงแล้ว กำแพงเพชรมีความสำคัญมาตั้งแต่ยุคสุโขทัย จนถึงสมัยกรุงศรีอยุธยา กลายเป็นหัวเมืองหน้าด่านที่มีบทบาทสำคัญ และยังเป็นเมืองท่าศูนย์กลางด้านเศรษฐกิจ เพราะมีเส้นทางค้าขาย สัญจรทางน้ำอย่างแม่น้ำปิง”
นักวิชาการสาวคนเดิม หยิบแผนที่ลายเส้นสีน้ำมากางให้เห็นภาพเส้นทางเพื่อการท่องเที่ยวแหล่งโบราณสถานในเมืองกำแพงเพชร
แบ่งเป็นพื้นที่ขนาดใหญ่ 3 เขต ได้แก่ เขตอรัญญิก หรือ เขตวัดป่า ซึ่งมีรั้วรอบขอบชิด แบ่งอาณาเขตชัดเจน ครอบคลุมพื้นที่กว่า 1,600 ไร่ และภายในเขตนี้ค้นพบวัดโบราณมากถึง 40 แห่งเขตกำแพงเมือง
ห่างจากเขตอรัญญิกไปไม่ถึงกิโลเมตร สัญลักษณ์เด่น คือ แนวกำแพงเมืองเก่า กับป้อมประตูโบราณ ล้อมรอบเป็นลักษณะสี่เหลี่ยมคางหมู ภายในเขตกำแพงมีศาสนสถานเก่าแก่ปะปน ไปกับสถานที่ราชการ บ้านเรือนของคนยุคปัจจุบัน
เขตเมืองนครชุม ย่านการค้าชุมชนเก่าแก่ที่คงมองไม่ออกว่าเคยเป็นเมืองโบราณ จนกว่าจะตระเวนซอกแซกไปพบวัดหรือเจดีย์ที่ได้รับอิทธิพลจากลังกาวงศ์ตั้งตระหง่านอยู่กลางทุ่งนา
อุทยานประวัติศาสตร์ มีเจ้าหน้าที่จากกรมศิลปากรมาตรวจสอบทุกปี สังเกตได้จากวัดบางแห่งมีลักษณะผ้าใบคลุม คล้ายพื้นที่งานก่อสร้าง และกองหินมีสีที่ดูใหม่กว่าปกติ “เราต้องรักษาสถานะความเป็นมรดกโลก ในทุก 4 ปี มีเจ้าหน้าที่จากองค์การยูเนสโกมาตรวจสอบว่าอุทยานฯ มีแนวทางสอดคล้องกับหลักเกณฑ์มรดกโลกหรือเปล่า”
สำหรับนักท่องเที่ยวถ้าวางโปรแกรมสำรวจเขตอรัญญิกไว้ช่วงเช้าถึงบ่าย การไปเยือนเขตกำแพงเมืองเก่าช่วงเย็น ก็นับเป็นการจัดตารางที่ดี โดยเฉพาะกำแพงเมืองด้านทิศตะวันตก เพราะจะได้ความสวยงามของบรรยากาศก่อนพระอาทิตย์ตกภายในเขตแนวกำแพงเก่า ที่เสมือนเป็นพื้นที่สวนสาธารณะ มีผู้คนมาวิ่งออกกำลังกาย ปั่นจักรยาน จับกลุ่มนั่งสนทนา ไปจนถึงถ่ายภาพพรีเวดดิ้ง
กลายเป็นภาพอารยธรรมล้ำค่าจากยุคโบราณ กับภาพวิถีชีวิตแห่งปัจจุบันที่มาซ้อนทับกลมกลืนภายในยุคเดียวกัน ณ เมืองมรดกโลก
อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร เปิดบริการทุกวัน ตั้งแต่ 8.00-17.00 น.
สอบถาม โทร. 0-5585-4736-7
